فرهاد مهراد (۱۳۲۲–۱۳۸۱)، خواننده و نوازندهٔ گیتار و پیانو، از اجرای ترانه‌های غربی به خواندن ترانه‌های فارسیِ فیلم و آهنگسازی بر شعر رسید. همکاری با بلک‌کتس در کوچینی، «مرد تنها» و «جمعه»، و سپس سالهای محدودیت پس از انقلاب، دوره‌های متفاوت کار او بودند. فرهاد در سالهای دوری از صحنه نیز در خانه موسیقی می‌ساخت؛ «خواب در بیداری» و «برف» بخشی از این ساخته‌ها و تنظیم‌ها را به گوش شنوندگان رساندند. ضبط‌های منتشرشده پس از مرگش، اجراهای تلویزیونی و کنسرت‌ها، محفل‌های خصوصی و نوارهای خانوادگی را هم به این کارنامه افزودند.۶۷
آثار
۱۲ اثر، از قدیمی‌ترین. برای دیدن جزئیات و منابع هر اثر، آن را انتخاب کنید.
نتیجه‌ای پیدا نشد.
زندگی و کار
آموختن با گوش؛ از گیتار تا صحنه
فرهاد در ۲۹ دی ۱۳۲۲ در تهران به دنیا آمد. در کودکی پشت در اتاق برادرش می‌نشست و تمرین ویولن او و دوستانش را گوش می‌کرد. خانواده برایش ویولنسلی تهیه کردند، اما این دورهٔ آموزش کوتاه بود. در مدرسه به ادبیات دل‌بستگی پیدا کرد و می‌خواست در همین رشته درس بخواند، ولی او را به تحصیل در رشتهٔ طبیعی واداشتند؛ سرانجام در کلاس یازدهم مدرسه را ترک کرد.۶
نواختن سازها را به‌صورت تجربی در کنار گروهی از نوازندگان ارمنی آموخت و گیتاریست همان گروه شد. در سفری به جنوب برای اجرا در باشگاه شرکت نفت، سرپرست گروه از او خواست جای خوانندهٔ غایب را بگیرد. دقت در تلفظ کلمه‌ها به اجرای ترانه‌های غیرفارسی او کمک می‌کرد. بنا بر زندگی‌نامهٔ رسمی، در سال ۱۳۴۲ در برنامهٔ تلویزیونی «واریته استودیو ب» حضور یافت؛ اجرای چند ترانه با گیتار در برنامه‌ای به مدیریت مجلهٔ «اطلاعات جوانان» در امجدیه نیز او را به جمع بزرگ‌تری از تماشاگران شناساند.۶
کوچینی محل همکاری او با بلک‌کتس شد؛ در این گروه می‌خواند و گیتار و پیانو می‌نواخت. زندگی‌نامهٔ رسمی آغاز این همکاری را سال ۱۳۴۵ می‌داند. منوچهر اسلامی، نوازندهٔ ترومپت گروه، فرهاد را موسیقی‌دانی به یاد می‌آورد که نت نمی‌خواند، اما با چند بار زمزمهٔ شعر، ساز و صدایش را با گروه هماهنگ می‌کرد. فرهاد بعدها برای مدتی بیش از یک سال به انگلستان رفت و در کافه‌های لندن اجرا کرد؛ پس از بازگشت نیز مدت کوتاهی دوباره با بلک‌کتس همکاری داشت.۶
انتخاب شعر و شنیده‌شدن کلمه‌ها
کم‌شمار بودن ترانه‌های فارسی فرهاد با سخت‌گیری او در انتخابشان پیوند داشت. می‌خواست شعری بخواند که به آن اعتقاد داشته باشد و بتواند زبان حالش باشد. این حساسیت به چگونگی ادای کلمه‌ها هم می‌رسید. در گفت‌وگویی که امیر بهاری در کتابش نقل می‌کند، توضیح می‌دهد که چه فارسی بخواند و چه انگلیسی، می‌خواهد شنونده با یک بار گوش‌دادن تمام کلمه‌ها را بفهمد.۶۸
«کودکانه» خاطره‌های نوروز و آیین‌های آن را به ترانه می‌آورد. بهاری در بررسی شیوهٔ خواندن فرهاد، به صدای دم‌گرفتن او پیش از ادای واژهٔ «عطر» اشاره می‌کند؛ مکثی که حس بوییدن را در خود اجرا وارد می‌کند.۸
ضبط‌های باقی‌مانده، گستردگی این کارنامه را در موقعیت‌های متفاوت نشان می‌دهند. Farhad in Black Cats: Studio B Show هشت بازخوانی از آثار غربی را گرد می‌آورد که از اجراهای تلویزیونی دههٔ ۱۳۴۰ بازیابی شده‌اند. این ضبط‌ها پس از پالایش صدا در سال ۱۴۰۱ منتشر شدند و، به توضیح فهرست رسمی، در مجموعهٔ «۱۵۹ فرهاد» وجود ندارند.۷
ترانه‌های فیلم، «جمعه» و سالهای پیش از انقلاب
«اگه یه جو شانس داشتیم» از تجربه‌های فارسی‌خوانی فرهاد در دوبلهٔ «بانوی زیبای من» بود و پیش از «مرد تنها» ضبط شد. بااین‌حال، گزارش بی‌بی‌سی فارسی یادآوری می‌کند که فرهاد در گفت‌وگوهای بعدی، هنگام نام‌بردن از نخستین ترانهٔ فارسی‌اش، به این اجرای دوبله اشاره نمی‌کرد.۹
«مرد تنها» با شعر شهیار قنبری و موسیقی اسفندیار منفردزاده برای «رضا موتوری» مسعود کیمیایی ساخته شد. فرهاد ابتدا گمان می‌کرد صدایش برای ترانهٔ فارسی مناسب نیست. منفردزاده قول داد اگر از نتیجه راضی نبود، نوار را پاک کند. فرهاد ترانه را با ارکستر زنده ضبط کرد و نتیجه را پسندید. گاه‌شمار منفردزاده ساخت و ضبط آن را در تابستان ۱۳۴۹ قرار می‌دهد، درحالی‌که زندگی‌نامهٔ رسمی فرهاد سال ۱۳۴۸ را نوشته است.۹۱۰۶
«جمعه» بار دیگر فرهاد، قنبری و منفردزاده را برای فیلم «خداحافظ رفیق» امیر نادری کنار هم قرار داد. دربارهٔ پیوند آن با سیاهکل، روایت همکاران تفاوت مهمی دارد: منفردزاده گفته است که آن واقعه انگیزهٔ ساخت ترانه بود، اما هنگام پیشنهاد کار، این موضوع را به قنبری و فرهاد نگفت. فرهاد هم تأیید کرده که گفت‌وگویی دربارهٔ آن میانشان درنگرفته بود. در سال ۱۳۵۷، منفردزاده برای واقعهٔ ۱۷ شهریور تنظیم تازه‌ای از ترانه را با نام «جمعه برای جمعه» ضبط کرد.۱۰۹
«آینه‌ها» با نام «مسخ» نیز شناخته میشود. اردلان سرفراز، در روایتی که بهاری نقل کرده، الهام ترانه را خواندن «مسخ» کافکا با ترجمهٔ صادق هدایت می‌داند و می‌گوید آن را به این دو نویسنده پیشکش کرده بود.۸
«هفته خاکستری» و دو «شبانه» نیز به این دوره تعلق دارند. گاه‌شمار منفردزاده ضبط «شبانه ۲» با صدای فرهاد را در شهریور ۱۳۵۷ ثبت کرده است. «کودکانه»، مشهور به «بوی عیدی»، حاصل همکاری دوبارهٔ قنبری و منفردزاده بود و «سقف» با شعر ایرج جنتی عطایی برای فیلم «ماهی‌ها در خاک می‌میرند» ساخته شد.۶۱۰۱۱
«گنجشکک اشی‌مشی» پیشینهٔ دیگری داشت: منفردزاده پیش‌تر اجرای پری زنگنه را در موسیقی «گوزن‌ها» به کار برده بود و سپس آن را برای فرهاد دوباره تنظیم کرد. مجموعهٔ «مرد تنها»، منتشرشده در سال ۱۴۰۰، ضبط‌های سالهای ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷ را گرد می‌آورد؛ چهار ترانهٔ آن به موسیقی فیلم تعلق دارند و باقی پیش‌تر روی صفحه منتشر شده بودند. «آوار» نیز در همین مجموعه است و آهنگسازی آن را خود فرهاد انجام داده بود.۱۰۷
«وحدت»، ممنوعیت و کار در خانه
در روزهای انقلاب، فرهاد «وحدت» را با شعر سیاوش کسرایی و موسیقی منفردزاده خواند. ترانه در نخستین روزهای پس از انقلاب از تلویزیون پخش شد. دربارهٔ روز دقیق پخش، روایت‌ها یکسان نیستند؛ همکاری این سه هنرمند در گاه‌شمار خود آهنگساز نیز ثبت شده است.۱۰۱۱۹
فرهاد در ایران ماند، اما از ادامهٔ کار منع شد و درخواست‌های مکررش برای انتشار دوبارهٔ آثارش به نتیجه نرسید. پوران گلفام، همسرش، بخش بزرگی از پیگیری مجوز آلبوم‌ها و هماهنگی برنامه‌ها را بر عهده داشت. فرهاد در همین سالها در خانه کارهای تازه می‌ساخت. سرانجام در سال ۱۳۷۲، پس از این وقفهٔ طولانی، «خواب در بیداری» مجوز انتشار گرفت.۶۹
«خواب در بیداری»؛ آهنگسازی با شعر
«خواب در بیداری» بازخوانی ترانه‌های قدیمی فارسی و آثار انگلیسی را در کنار آهنگسازی‌ها و تنظیم‌های تازه بر شعرهای مهدی اخوان ثالث، محمدرضا شفیعی کدکنی، خوآن رامون خیمنس و ویلیام شکسپیر قرار می‌داد. دربارهٔ سال انتشار، عنوان‌بندی فهرست رسمی ۱۳۷۲ و متن توضیحی همان فهرست ۱۳۷۳ را آورده است.۷
فرهاد متن شعرها را هم برای موسیقی بازمی‌پرداخت. در «تو را دوست دارم» بخش‌هایی از شعر اخوان ثالث را برگزید و مصرع‌هایی از خود به آن افزود. در «خواب در بیداری» بر پایهٔ شعر خیمنس متن تازه‌ای سرود و در «کوچ بنفشه‌ها» نیز عبارت‌های شعر شفیعی کدکنی را برای نشستن روی ملودی تغییر داد. در این قطعه‌ها، انتخاب و بازپرداخت متن بخشی از کار آهنگسازی او بود.۸
نسخهٔ چهارده‌قطعه‌ایِ در دسترس، بازخوانی‌هایی چون Don’t Let Me Be Misunderstood، Windmills of Your Mind و Yesterday را نیز دارد. در اعتبارهای این نسخه، فرهاد در همهٔ قطعه‌ها هنرمند اصلی و تهیه‌کننده معرفی شده است. جلد کاست اصلی را فرهاد طراحی کرده بود و توضیحات آن با دستخط خودش چاپ شد. ضبط‌ها پس از سالها تکثیر کم‌کیفیت کاست، در سال ۱۳۹۹ به‌همت امید هاشملو بازسازی صوتی شدند.۱۲۷
بازگشت به تماشاگران کنسرت
کنسرت وین در سال ۱۳۷۱، پیش از دریافت مجوز «خواب در بیداری»، برگزار شد. فرهاد در کنار ترانه‌های قدیمی، «کوچ بنفشه‌ها»، «خیال خوشی» و «خواب در بیداری» را پیش از انتشارشان اجرا کرد. ضبط این برنامه در سال ۱۳۹۹ پالایش و در قالب آلبوم کنسرت وین منتشر شد؛ تاریخ اجرا با تاریخ انتشار این سند صوتی فاصله دارد.۷
بازگشت او به صحنهٔ تهران در سینما سپیده، در دی ۱۳۷۳، با شرط‌هایی همراه بود. بنا بر گزارش بی‌بی‌سی فارسی، اجازهٔ تبلیغ، چاپ بلیت و عکاسی و فیلم‌برداری داده نمی‌شد و «گنجشکک اشی‌مشی» هم نباید اجرا می‌شد. سالن پر شد و فرهاد همان ترانه را نیز خواند. منابع دربارهٔ روز دقیق اجرا اختلاف دارند.۹۸
اجرای دیگری در هتل شهر تهران در آذر ۱۳۷۷ به آلبوم کنسرت تهران رسید. فهرست رسمی از ازدحام در برنامه‌ای می‌گوید که برای دو شب در نظر گرفته شده بود و آن را تنها کنسرت اجرای زندهٔ «کتیبه» و «گاندی» معرفی می‌کند. ضبط صوتی برنامه در سال ۱۴۰۰ منتشر شد.۷
«برف»؛ شعرهای تازه و تنظیم‌های متفاوت
پس از بی‌نتیجه‌ماندن درخواست مجوز آلبوم بعدی، فرهاد هنگام سفر کنسرتی به آمریکا «برف» را در آن کشور ضبط و منتشر کرد. فهرست رسمی انتشار خارج از ایران را در سال ۱۳۷۶ و دریافت مجوز ایران را یک سال بعد می‌داند. امیر بهاری نیز انتشار در ایران را در سال ۱۳۷۷ قرار می‌دهد.۷۸
آهنگسازی بیشتر قطعه‌ها از خود فرهاد بود. قطعهٔ عنوان آلبوم بر شعری از نیما یوشیج ساخته شد و شعرهایی از ابوسعید ابوالخیر، اسماعیل خویی و فریدون رهنما نیز در مجموعه حضور دارند. بهاری از تنظیم‌های آندرانیک با سینتی‌سایزر و صداهای نمونه‌برداری‌شده می‌نویسد؛ محدودیت مالی، ضبط با ارکستری را که فرهاد می‌خواست ناممکن کرده بود.۷۸
هر قطعه رابطهٔ متفاوتی با متن دارد. بنا بر روایت گلفام که بهاری نقل می‌کند، نام «کتیبه» از شعری آمد که فرهاد نخست بر سنگ قبر فریدون رهنما دیده بود. او متن شعر خویی را برای «وقتی که بچه بودم» بسیار تغییر داد. «گل یخ»، بازخوانی او از Edelweiss، با گیتار خود او و به فارسی و انگلیسی اجرا شد.۸
آلبوم ناتمام و ضبط‌هایی که باقی ماندند
فرهاد پس از «برف» در فکر آلبوم «آمین» بود؛ مجموعه‌ای از ترانه‌های کشورها و زبان‌های مختلف که بیماری فرصت تکمیلش را نداد. او پس از درمان در ایران و فرانسه، در ۹ شهریور ۱۳۸۱ در پاریس درگذشت و در گورستان تیه به خاک سپرده شد. «آمین» پروژه‌ای ناتمام ماند.۶
«مجموعه ۱۵۹ فرهاد» در سال ۱۳۸۲ توسط Red Line در سوئیس، در قالب پنج سی‌دی و دفترچه منتشر شد و ضبط‌های سالهای ۱۳۴۶ تا ۱۳۸۱ را دربرمی‌گیرد. سه بخش فارسی و دو بخش غیرفارسی با نام‌های Alba و Phoenix دارد. برخی ضبط‌ها طرح‌های اولیه‌ای هستند که فرهاد هنگام تمرین در خانه برای کارهای آینده ضبط کرده بود. گلفام ابتدا به‌دلیل حساسیت فرهاد به کیفیت، مایل به انتشارشان نبود، اما بعد تصمیم گرفت آنها را با شنوندگان قسمت کند. گفت‌وگوهای منتخب به کوشش فریده رهنما و دفتر شعری با طرح‌های رضا عابدینی نیز همراه مجموعه است. مجموعه با «بانوی گیسوحنایی» پایان می‌یابد؛ ضبطی خانگی که در آن فرهاد شعری از ناظم حکمت با ترجمهٔ احمد پوری را بازپرداخته است.۷۸
مجموعه‌های دیگر از نوارهایی با سرگذشت جداگانه پدید آمدند. Sweet as You Are ضبط‌های سال ۱۳۴۶ را حفظ کرده است: ناهید مهراد از برادرش خواسته بود ترانه‌های محبوبش را برای او بخواند و روی کاست به لندن بفرستد. ناهید نوار را نگه داشت و در سال ۱۳۸۷ به گلفام سپرد. انتشار محدود آن با نام «از دورها» به‌دلیل کیفیت صدا متوقف شد و قطعه‌ها در سال ۱۴۰۴ با نام تازه انتشار یافتند.۷
Echoes of My Mind از محفل ۹ شهریور ۱۳۶۳ به‌دست آمده است؛ برنامه‌ای که حسن مهدیان با حضور فرهاد و حسین الهی قمشه‌ای ترتیب داده بود. چهار اجرای آن پیش‌تر در «۱۵۹ فرهاد» آمده بودند و آلبوم بعدی، دو اجرای منتشرنشده از That’s No Way to Say Goodbye و Everybody’s Talking at Me را نیز دربرگرفت.۷
سه بخش The Covers Collection با نام‌های Youth Echoes، Whispers at Home و Studio Sketches در سال ۲۰۲۵ منتشر شدند. این مجموعه‌ها بازخوانی‌های پراکنده، ضبط‌های پیش‌تر منتشرنشده و اجراهای متفاوت از ترانه‌های آشنا را گرد می‌آورند. طرح جلدها از خط‌ها و شکل‌هایی برگرفته شده که فرهاد در جوانی در حاشیهٔ دفترچه‌هایش می‌کشید. سال ۲۰۲۵ تاریخ انتشار این مجموعه‌های آرشیوی است.۷
گلفام همچنین در سال ۱۳۹۱ «خانهٔ فرهاد» را در موزهٔ سینمای باغ فردوس تهران برپا کرد تا وسایل شخصی او در مجموعه‌ای عمومی نگهداری شوند.۱۱
رویدادها
اجراها، همان‌طور که محل اجرا اعلام کرده است، از قدیمی‌ترین.
منابع
- ۱گالری تصاویر فرهاد · www.farhadmehrad.org
۲ نقل‌قول
گالری تصاویر فرهاد
https://www.farhadmehrad.org/gallery/005.jpg
- ۲Farhad Mehrad official website · Farhad Mehrad official website
۳ نقل‌قول
https://music.apple.com/us/artist/farhad-mehrad/320096127
https://open.spotify.com/artist/5dOnuILcq3uFLKaBMIFokr
https://www.youtube.com/channel/UCQjPEqBtzgoLw7wU97pWcEA
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶بیو گرافی - فرهاد مهراد · Farhad Mehrad official website
۱۹ نقل‌قول
روز بيست و نهم دي ماه 1322 در تهران متولد شد.
روز بيست و نهم دي ماه 1322 در تهران متولد شد.
از سال ۴۵ همكاري فرهاد با گروه black cats در كلاب كوچيني آغاز ميشود.
فرهاد به عنوان خواننده و نوازنده گیتار و پیانو.
از سال ۴۵ همكاري فرهاد با گروه black cats در كلاب كوچيني آغاز ميشود. شهبال شب پره (پركاشن) ،شهرام شب پره (گيتار)، هامو(گيتار)،حسن شماعي زاده (ساكسيفون) و منوچهر اسلامي (ترومپت) و فرهاد به عنوان خواننده و نوازنده گیتار و پیانو.
پس از “مرد تنها“ تعداد محدودي ترانه يعني ترانه هاي “جمعه“،“هفته خاكستري“،“آيينه ها“ را خواند. او هميشه معتقد بود بايد شعري را بخواند كه خود به آن اعتقاد دارد و در واقع آن شعر بايد به شكلي زبان حال او باشد.
پس از انقلاب فرهاد، از ادامه كار منع و تقاضاهاي چندباره او براي انتشار مجدد آثارش با مخالفت روبرو شد.
سه سال بيشتر نداشت كه به دلیل علاقه اش به موسيقي پشت در اتاق برادرش می نشست و تمرين ويلون او و دوستانش را گوش می کرد. چندی بعد يكي از دوستان برادرش متوجه علاقه فرهاد به موسيقي ميشود و از خانواده او ميخواهد كه سازي براي او تهيه كنند. با اصرار برادر بزرگتر يك ويلون سل براي او تهيه ميكنند و تمرينات فرهاد آغاز ميشود. عمراین تمرينات ازچند3 جلسه فراتر نرفت،
در سالهای مدرسه استعداد او در زمينه ادبيات آشكار و ادبيات تبديل به دلمشغولي او ميشود و در آستانه ورود به دبيرستان تمايل به تحصيل در رشته ادبيات پيدا ميكند. اما عليرغم نمرات ضعيفش در دروسي غير از ادبيات و زبان انگليسي ،مخالفت عموي بزرگش در غياب پدر، او را مجبور به ادامه تحصيل در رشته طبيعي ميكند و عاقبت دلسپردگي به ادبيات و بي علاقگي به رشته طبیعی سبب ميشود تا در كلاس يازدهم ترك تحصيل كند.
پس از ترك تحصيل با يك گروه نوازنده ارمني آشنا ميشود و با استفاده از سازهاي آنان به صورت تجربي نواختن را مي آموزد و مدتي بعد به عنوان نوازنده گيتار در همان گروه شروع به فعاليت ميكند. گروه راهي جنوب ميشود تا در باشگاه شركت نفت برنامه اجرا كنند و اولين شب اجراي برنامه رهبر گروه به بهانه غيبت خواننده گروه از فرهاد ميخواهد تا او جاي خواننده را پر كند.
وسواس شديد فرهاد در اداي صحيح كلمات و آشنايي او با ادبيات ملل چنان در كار او موثر بود كه وقتي ترانه اي به زبان ايتاليايي ،فرانسوي و يا انگليسي اجرا ميكرد كمتر كسي باور ميكرد كه زبان مادري اين هنرمند فارسي باشد و همين خصوصيت باعث درخشش گروه و تمديد مدت برنامه گروه ارمني شد.
مدتي بعد فرهاد فعاليت انفرادي خود را آغاز ميكند و براي اولين بار در سال 42 راهي برنامه تلويزيوني “واريته استوديو ب “ ميشود و مخاطبان بيشتري مي يابد. کمی بعد فرهاد در يكي از كنسرتهاي بزرگي كه به مديريت مجله “اطلاعات جوانان“ در امجديه تهران برگزار شد هنرنمايي كرد. در اين برنامه فرهاد چند ترانه با گيتار اجرا ميكند و بيش از پيش مورد توجه تماشاگران قرار ميگيرد.
منوچهر اسلامي كه از فرهاد به عنوان پايه اصلي Black Cats ياد ميكند با اشاره به استعداد فرهاد مي گويد:“فرهاد با اينكه نت نميدانست و موسيقي را از راه گوش آموخته بود نياز چنداني به تمرين نداشت.او با چند بار زمزمه كردن شعر ،ساز و صدايش را با بقيه گروه هماهنگ ميكرد.در واقع او به احترام ديگر اعضا در جلسات تمرين حاضر مي شد.“
پس از مدتی فرهاد، از بلک کتز جدا و برای دیدار خواهرش راهي انگلستان شد. در طول سفر كه در ابتدا قرار بود 2 ماه به طول انجامد فرهاد در چند کافه لندن به اجرای برنامه مشغول می شود. در این میان يكي از تهيه كنندگان سرشناس انگليسي به سراغ او مي آيد و پيشنهاد انتشار آلبومي با صداي فرهاد را مطرح ميكند. اما فرهاد به دلایل مختلف پیگیر این پیشنهاد نمیشود و انتشار این آلبوم در حد حرف باقي میماند و سفر 2 ماهه بيش از يكسال به طول می انجامد.
سال 48 فرهاد ترانه “مرد تنها“ ،با شعر شهيار قنبري و موسيقي اسفنديار منفردزاده،را براي فيلم “رضا موتوري“ ميخواند.
او با افزايش تنشهاي سياسي در ايران در دهه پنجاه ترانه هاي “شبانه1“ ،“خسته“، “سقف“،“گنجشگك اشي مشي“،“آوار“،“شبانه2“ و "وحدت"را با اشعاري از احمد شاملو، شهيار قنبري، ایرج جنتی عطایی، و سیاوش کسرایی خواند.
فرهاد در این سالها در منزل به ساخت آثار جدید مشغول بود تا اینکه بالاخره سال 1372 پس از 15 سال آلبوم جديد فرهاد،“خواب در بيداري“،مجوز انتشار دريافت كرد
چندی پس از آن، فرهاد درصدد تهيه آلبومي با نام “آمين“ كه ترانه هايي از كشورها و زبانهاي مختلف را در خود جاي ميداد ،برآمد. از مهر ماه 1379 علائم بيماري جدي در فرهاد پدیدارشد، اما او از حركت بازنايستاد. آن روزها هيچ چيز جز مرگ نمي توانست او را از تهيه آلبوم “ آمين“ بازدارد ،كه بازداشت…
فرهاد پس از 2 سال معالجه در ايران و فرانسه ،در سن 59 سالگي روز نهم شهريور 1381 در شهر پاريس بر اثر بيماري هپاتيت درگذشت. پيكر فرهاد در آغوش خاك آرامگاه Thiais پاريس خفته است.
- ۷آثار فرهاد مهراد · Farhad Mehrad official website
۸۰ نقل‌قول
آلبوم خواب در بیداری اولین آلبومی است که فرهاد پس از انقلاب در ایران منتشر کرد. آثار موجود در این آلبوم شامل بازخوانی چند آهنگ قدیمی مربوط به پیش از انقلاب، بازخوانی چند آهنگ انگلیسی معروف و از همه مهم تر آثار جدیدی است که فرهاد خود آهنگسازی و تنظیم آنها را بر اساس اشعاری از محمد رضا شفیعی کدکنی، مهدی اخوان ثالث، خوآن رامون خیمنس و ویلیام شکسپیر انجام داده است. این آلبوم در زمان انتشار در سال 1373 برای مدتی تبدیل به پرفروش ترین آلبوم در ایران شد.
پس از انتشار آلبوم "خواب در بيداري" ، با رد درخواست های فرهاد برای دریافت مجوز انتشار آلبومی جدید، او كه از انتشار آلبوم بعدي خود در ايران نااميد شده بود در سال 1376 در حالی که برای اجرای اجرای کنسرت به آمریکا سفر کرده بود ،آلبوم "برف" را در این کشور ضبط و منتشر كرد، اين آلبوم يك سال بعد در ايران نیز اجازه انتشار یافت. فرهاد در این آلبوم به سراغ اشعاری از گاندی، ابوسعید ابوالخیر، اسماعیل خویی، فریدون رهنما، ملک الشعرای بهار رفته و آهنگسازی اکثر قطعات را خود برعهده داشته است.
این آلبوم شامل آثار ضبط شده پیش از انقلاب در دهه چهل خورشیدی است. فرهاد که در آن دوره عضو گروه بلک کتز بوده است، به همراه دیگر اعضای گروه به برنامه تلویزیونی "استودیو ب" دعوت میشوند و آثار مطرح غربی در آن دوره را بازخوانی می کنند. دسترسی به هشت قطعه از آثار اجرا شده در این برنامه تلویزیونی میسر شده است که پس از پالایش صدا اکنون به انتشار رسیده است.
"حسن مهدیان" در تاریخ ۹ شهریور ۱۳۶۳ گردهمایی با حضور فرهاد و دکتر الهی قمشه ای ترتیب داده بود. فرهاد در این محفل چند قطعه اجرا کرد و حاضرین اقدام به ضبط آن کردند. این کاست ضبط شده بعدها پیدا شد و چهار قطعه آن در آلبوم "159 فرهاد" گنجانده شد. دو قطعه دیگر آن که بازخوانی های متفاوتی از That's No Way to Say Goodbye و Everybody's Talking at me است برای اولین بار منتشر میشود. این آلبوم بصورت ریمستر و پالایش شده با کیفیت مطلوب به انتشار رسیده است.
ناهید مهراد، خواهر فرهاد که ساکن لندن بود در نامه ای لیستی از چند آهنگ محبوبش را ذکر کرده و از برادرش فرهاد خواسته بود این آهنگ ها را برای او بازخوانی و روی نوار کاست به لندن ارسال کند. در میان این لیست قطعاتی به زبان های انگلیسی،فرانسه، ایتالیایی، اسپانیایی به چشم میخورد. خوشبختانه خواهر فرهاد این نوار کاست را در تمام این سالها حفظ کرده و برای اولین بار در سال 1387 آن را در اختیار همسر فرهاد گذاشت.
سال ضبط : دهه 40 خورشیدی سال انتشار : 1401
قطعات این آلبوم در مجموعه "فرهاد159" وجود ندارند.
این آلبوم شامل آثار ضبط شده پیش از انقلاب فرهاد است که مربوط به سالهای 1349 تا 1357 می شود. چهار آهنگ از این آلبوم مربوط به موسیقی فیلم و باقی آهنگ ها بصورت صفحه گرامافون منتشر شده بوده است. آهنگسازی قطعه "آوار" را فرهاد خود به عهده داشته و باقی آثار موجود در این آلبوم حاصل همکاری او با آهنگسازانی از جمله اسفندیار منفردزاده، واروژان، محمد اوشال و حسن شماعی زاده است. اشعار قطعات این آلبوم سروده احمد شاملو، شهیار قنبری،تورج نگهبان، ایرج جنتی عطایی، عباس صفاری و اردلان سرفراز است.
سال ضبط : 1369 تا 1372 سال انتشار : 1372
طراحی جلد کاست اصلی این آلبوم توسط فرهاد صورت گرفته بود و توضیحات آن نیز با دستخط او چاپ شده بود.
امکانات محدود در آن دوره باعث آن شد که شنونده این آلبوم همیشه از کیفیت پایین تکثیر رنج ببرد. اما در سال 1399 به همت امید هاشملو ، آثار موجود در این آلبوم با جدیدترین امکانات ریمستر - پالایش و مشکل کیفیت پایین آن برای همیشه حل شد.
فرهاد پیش از دریافت مجوز برای انتشار اولین آلبوم اش پس از انقلاب، کنسرتی در سال 1371 در وین اتریش برگزار کرد. او در این کنسرت علاوه بر اجرای زنده آثار قدیمی، سه قطعه که هنوز منتشر نشده بود را برای اولین بار اجرا کرد: کوچ بنفشه ها، خیال خوشی و خواب در بیداری. این کنسرت به صورت صوتی ضبط شده است و در سال 1399 به همت امید هاشملو پس از ریمستر و پالایش صدا منتشر شد.
در آذرماه سال 1377 کنسرتی در هتل شهر تهران برای فرهاد ترتیب داده شد. این کنسرت قرار بود با ظرفیت 150 نفر در دو دوشب برگزار شود. اما متولیان امر برای هر شب بیش از 350 صندلی رزرو فروخته بودند و علاوه بر آن عده ای هم بصورت سرپا در این کنسرت حضور پیدا کردند. بلیت های این کنسرت پر حاشیه در اولین ساعات فروش تمام شد و بسیاری طرفداران به ناچار در بازار سیاه بلیت را پنج برابر قیمت واقعی خریداری کردند. با تمام این حواشی، خوشبختانه این کنسرت با کیفیت مطلوبی ضبط شد (تنها بصورت صوتی) . این تنها کنسرتی بود که فرهاد آهنگ های کتیبه و گاندی را بصورت زنده اجرا کرد.
سال ضبط : 1377 سال انتشار : 1400
سال ضبط : 1346 تا 1381 سال انتشار : 1382 ناشر : Red Line - Switzerland در قالب 5 سی دی + دفترچه
این مجموعه متشكل از سه آلبوم به زبان فارسي(سبز و سفيد و خط خطي - بازم صداي ني مياد – به گفتگوي تو) و دو آلبوم به زبانهاي غیر فارسی شامل انگليسي، فرانسوي، آلماني، ارمني و روسي است (Alba - Phoenix).
این مجموعه حاصل بیش از چهل سال فعالیت فرهاد است که برای همسرش به یادگار گذاشته. بخشی از آثار موجود در این مجموعه، طرح اولیه آهنگ هایی است که فرهاد در نظر داشت در آلبومی منتشر سازد. این طرح ها به هنگام تمرین در منزل ضبط شده و به همین دلیل همسر او با توجه به حساسیت فرهاد در مورد کیفیت آثارش، علاقه ای به انتشار آنها نداشت. اما چون عدم انتشار این طرح ها، گونه ای به حبس کشیدن آنها بود، او حاضر به قسمت کردن تمامی این گنجینه با دوستداران فرهاد شده است.
"159 فرهاد" با آهنگ "يه جو شانس "از فيلم "بانوي زيباي من "(اولين اثر ضبط شده فرهاد) آغاز ميشود و با آهنگ "بانوي گيسو حنايي" (كه در واقع وداع فرهاد با همسرش است) خاتمه مي يابد. به منظور آشنايي هرچه بيشتر با ابعاد شخصیت فرهاد چند قطعه از معدود گفتگوهاي او با رسانه ها نيز در اين مجموعه به کوشش خانم فریده رهنما گنجانده شده است . همچنين متن كليه اشعار "159 فرهاد" در قالب يك دفتر شعر ، اين مجموعه را همراهي مي كند. گفتني است رضا عابديني، گرافيست برجسته ايراني، براي هر يك از اشعار اين دفتر شعر يك طرح گرافيكي خلق كرده است. به منظور ارتقاء کیفیت، این مجموعه در خارج از ایران و توسط شرکت Red Line تکثیر شده است .
سال ضبط : 1346 تا 1381 سال انتشار : 1382 ناشر : Red Line - Switzerland در قالب 5 سی دی + دفترچه این مجموعه حاصل بیش از چهل سال فعالیت فرهاد است که برای همسرش به یادگار گذاشته. بخشی از آثار موجود در این مجموعه، طرح اولیه آهنگ هایی است که فرهاد در نظر داشت در آلبومی منتشر سازد. این طرح ها به هنگام تمرین در منزل ضبط شده و به همین دلیل همسر او با توجه به حساسیت فرهاد در مورد کیفیت آثارش، علاقه ای به انتشار آنها نداشت. اما چون عدم انتشار این طرح ها، گونه ای به حبس کشیدن آنها بود، او حاضر به قسمت کردن تمامی این گنجینه با دوستداران فرهاد شده است. این مجموعه متشكل از سه آلبوم به زبان فارسي(سبز و سفيد و خط خطي - بازم صداي ني مياد – به گفتگوي تو) و دو آلبوم به زبانهاي غیر فارسی شامل انگليسي، فرانسوي، آلماني، ارمني و روسي است (Alba - Phoenix). "159 فرهاد" با آهنگ "يه جو شانس "از فيلم "بانوي زيباي من "(اولين اثر ضبط شده فرهاد) آغاز ميشود و با آهنگ "بانوي گيسو حنايي" (كه در واقع وداع فرهاد با همسرش است) خاتمه مي يابد. به منظور آشنايي هرچه بيشتر با ابعاد شخصیت فرهاد چند قطعه از معدود گفتگوهاي او با رسانه ها نيز در اين مجموعه به کوشش خانم فریده رهنما گنجانده شده است . همچنين متن كليه اشعار "159 فرهاد" در قالب يك دفتر شعر ، اين مجموعه را همراهي مي كند. گفتني است رضا عابديني، گرافيست برجسته ايراني، براي هر يك از اشعار اين دفتر شعر يك طرح گرافيكي خلق كرده است. به منظور ارتقاء کیفیت، این مجموعه در خارج از ایران و توسط شرکت Red Line تکثیر شده است .  ## **خواب در بیداری** سال ضبط : 1369 تا 1372 سال انتشار : 1372 آلبوم خواب در بیداری اولین آلبومی است که فرهاد پس از انقلاب در ایران منتشر کرد. آثار موجود در این آلبوم شامل بازخوانی چند آهنگ قدیمی مربوط به پیش از انقلاب، بازخوانی چند آهنگ انگلیسی معروف و از همه مهم تر آثار جدیدی است که فرهاد خود آهنگسازی و تنظیم آنها را بر اساس اشعاری از محمد رضا شفیعی کدکنی، مهدی اخوان ثالث، خوآن رامون خیمنس و ویلیام شکسپیر انجام داده است. این آلبوم در زمان انتشار در سال 1373 برای مدتی تبدیل به پرفروش ترین آلبوم در ایران شد. امکانات محدود در آن دوره باعث آن شد که شنونده این آلبوم همیشه از کیفیت پایین تکثیر رنج ببرد. اما در سال 1399 به همت امید هاشملو ، آثار موجود در این آلبوم با جدیدترین امکانات ریمستر - پالایش و مشکل کیفیت پایین آن برای همیشه حل شد. * طراحی جلد کاست اصلی این آلبوم توسط فرهاد صورت گرفته بود و توضیحات آن نیز با دستخط او چاپ شده بود. * آهنگ های این آلبوم در مجموعه "فرهاد159" نیز وجود دارد. [](https://music.apple.com/us/album/khab-dar-bidari/1801057197) [](https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_kqEAiAKSW2XcLV2lGTHDMRcqg60ogr3Fg) [](https://open.spotify.com/album/1rIHwsvXTQwgoom8axqr5K)  ## **برف** سال ضبط : 1373 تا 1376 سال انتشار : 1376 پس از انتشار آلبوم "خواب در بيداري" ، با رد درخواست های فرهاد برای دریافت مجوز انتشار آلبومی جدید، او كه از انتشار آلبوم بعدي خود در ايران نااميد شده بود در سال 1376 در حالی که برای اجرای اجرای کنسرت به آمریکا سفر کرده بود ،آلبوم "برف" را در این کشور ضبط و منتشر كرد، اين آلبوم يك سال بعد در ايران نیز اجازه انتشار یافت. فرهاد در این آلبوم به سراغ اشعاری از گاندی، ابوسعید ابوالخیر، اسماعیل خویی، فریدون رهنما، ملک الشعرای بهار رفته و آهنگسازی اکثر قطعات را خود برعهده داشته است. * آهنگ های این آلبوم در مجموعه "فرهاد159" نیز وجود دارد. * این آلبوم روی اکثر پلتفرم های آنلاین پخش موسیقی قابل دسترس است. [](https://music.apple.com/us/album/barf/1798706878) [](https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_mbgInAdZ9Atgxu97mQdAmsJW7xHQx8PgQ) [](https://open.spotify.com/album/4CLMNSmbaiM4OtfVD4KmZf)  ## **مرد تنها** سال ضبط : 1349 تا 1357 سال انتشار : 1400 این آلبوم شامل آثار ضبط شده پیش از انقلاب فرهاد است که مربوط به سالهای 1349 تا 1357 می شود. چهار آهنگ از این آلبوم مربوط به موسیقی فیلم و باقی آهنگ ها بصورت صفحه گرامافون منتشر شده بوده است. آهنگسازی قطعه "آوار" را فرهاد خود به عهده داشته و باقی آثار موجود در این آلبوم حاصل همکاری او با آهنگسازانی از جمله اسفندیار منفردزاده، واروژان، محمد اوشال و حسن شماعی زاده است. اشعار قطعات این آلبوم سروده احمد شاملو، شهیار قنبری،تورج نگهبان، ایرج جنتی عطایی، عباس صفاری و اردلان سرفراز است. * قطعات این آلبوم در مجموعه "فرهاد159" نیز وجود دارد. * این آلبوم روی اکثر پلتفرم های آنلاین پخش موسیقی قابل دسترس است. [](https://music.apple.com/us/album/mard-e-tanha/1801042661) [](https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_lnT7D0jWDaGeFK52Hjk8xrSLOPudt7AfA) [](https://open.spotify.com/album/5n4WxaXLUxVK8ar4bOXiPT)  ## **Farhad in Black Cats: Studio B Show** سال ضبط : دهه 40 خورشیدی سال انتشار : 1401 این آلبوم شامل آثار ضبط شده پیش از انقلاب در دهه چهل خورشیدی است. فرهاد که در آن دوره عضو گروه بلک کتز بوده است، به همراه دیگر اعضای گروه به برنامه تلویزیونی "استودیو ب" دعوت میشوند و آثار مطرح غربی در آن دوره را بازخوانی می کنند. دسترسی به هشت قطعه از آثار اجرا شده در این برنامه تلویزیونی میسر شده است که پس از پالایش صدا اکنون به انتشار رسیده است. * قطعات این آلبوم در مجموعه "فرهاد159" وجود ندارند. * این آثار از آرشیو شبکه منوتو استخراج شده است. * این آلبوم روی اکثر پلتفرم های آنلاین پخش موسیقی قابل دسترس است. [](https://music.apple.com/us/album/farhad-in-black-cats-studio-b-show/1796262470) [](https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_mmGUhX4w3MLJaQwG6-FK5touQ-MKhqz1w) [](https://open.spotify.com/album/34KDQwXp10t1w2aEwR7jc6)  ## **SWEET AS YOU ARE** سال ضبط : 1346 سال انتشار : 1404
این قطعات با نام آلبوم "از دورها" در آن سال بصورت غیر رسمی و محدود منتشر شد اما از کیفیت صدای مطلوبی برخوردار نبود و بنابراین همسر فرهاد پخش آن را متوقف کرد. در سال 1404 این قطعات با کیفیتی نسبتا بهتر با نام آلبوم جدید "Sweet as you are" منتشر شد.
سال ضبط : 1363 سال انتشار : 1402
اولین آلبوم از مجموعه‌ی سه‌گانه‌ی "The Covers Collection" با عنوان «Youth Echoes» منتشر شد. این سه‌گانه با هدف گردآوری تمامی بازخوانی‌های پراکنده‌ی فرهاد تهیه شده است. در کنار چند بازخوانی قدیمیِ تاکنون منتشرنشده، اجراهایی تازه از آثار آشنا نیز در این مجموعه به چشم میخورد. برخی قطعات نیز با پالایش صوتی مجدد، با کیفیتی ارتقاءیافته ارائه شده‌اند.
طراحی جلدهای این سه‌گانه برگرفته از خطوط و اشکالی است که فرهاد در دوران جوانی، در حاشیه‌ی دفترچه‌های شخصی خود ترسیم کرده است.
The Covers Collection I: Youth Echoes سال ضبط : 2025 سال انتشار : 2025
خواب در بیداری سال ضبط : 1369 تا 1372 سال انتشار : 1372
این آلبوم در زمان انتشار در سال 1373 برای مدتی تبدیل به پرفروش ترین آلبوم در ایران شد.
https://music.apple.com/us/album/khab-dar-bidari/1801057197
https://open.spotify.com/album/1rIHwsvXTQwgoom8axqr5K
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_kqEAiAKSW2XcLV2lGTHDMRcqg60ogr3Fg
برف سال ضبط : 1373 تا 1376 سال انتشار : 1376
https://music.apple.com/us/album/barf/1798706878
https://open.spotify.com/album/4CLMNSmbaiM4OtfVD4KmZf
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_mbgInAdZ9Atgxu97mQdAmsJW7xHQx8PgQ
آثار فرهاد مهراد
https://www.farhadmehrad.org/images/Poster159.jpg
مجموعه 159 فرهاد سال ضبط : 1346 تا 1381 سال انتشار : 1382
ناشر : Red Line - Switzerland
https://www.farhadmehrad.org/images/vienna-concert-farhad.jpg
کنسرت فرهاد - وین سال ضبط : 1371 سال انتشار : 1399
https://music.apple.com/us/album/live-in-vienna-1993/1801061225
https://open.spotify.com/album/3KcVLygRnSihVizHVVfGEf
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_krwGrV7MC3HVEkkubZKAGJ0w1oSANT28Q
مرد تنها سال ضبط : 1349 تا 1357 سال انتشار : 1400
https://music.apple.com/us/album/mard-e-tanha/1801042661
https://open.spotify.com/album/5n4WxaXLUxVK8ar4bOXiPT
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_lnT7D0jWDaGeFK52Hjk8xrSLOPudt7AfA
https://www.farhadmehrad.org/images/concert-farhad-tehran.jpg
کنسرت فرهاد- تهران سال ضبط : 1377 سال انتشار : 1400
https://music.apple.com/us/album/live-in-tehran-1998/1801060614
https://open.spotify.com/album/7548LkgcGdbnAKFURJk8uv
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_m05cwAJqA5Jz3tLjNsBbqvFSDiY3_2ehk
https://www.farhadmehrad.org/images/Farhad-in-Black-Cats-Studio-B-Show.jpg
Farhad in Black Cats: Studio B Show سال ضبط : دهه 40 خورشیدی سال انتشار : 1401
https://music.apple.com/us/album/farhad-in-black-cats-studio-b-show/1796262470
https://open.spotify.com/album/34KDQwXp10t1w2aEwR7jc6
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_mmGUhX4w3MLJaQwG6-FK5touQ-MKhqz1w
https://www.farhadmehrad.org/images/Echoes%20of%20My%20Mind.jpg
ECHOES OF MY MIND سال ضبط : 1363 سال انتشار : 1402
https://music.apple.com/us/album/echoes-of-my-mind/1799996866
https://open.spotify.com/album/2qIlYNLIp2LSuILBB0spEL
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_kGvfLfr4toJG116INtnOL5DGmHUqCNwRk
https://www.farhadmehrad.org/images/vol3-studio.png
The Covers Collection III: Studio Sketches سال ضبط : 2025 سال انتشار : 2025
https://music.apple.com/us/album/the-covers-collection-iii-studio-sketches/1828524590
https://open.spotify.com/album/5XfSRm5qAdwYFtl3dlXr9J
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_koE-ijhX0AB1jiuJ1dUlVlFJaWF1D-xfE
https://www.farhadmehrad.org/images/vol2-home.png
The Covers Collection II: Whispers at Home سال ضبط : 2025 سال انتشار : 2025
https://music.apple.com/tr/album/the-covers-collection-ii-whispers-at-home/1827086097
https://open.spotify.com/album/2tkofgkH9ufCMfql1Jo5Kr
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_lC130LV_sfVXZbAemUv2CwxQTiJZV4uQw
https://www.farhadmehrad.org/images/vol1-youth%20echoes.png
The Covers Collection I: Youth Echoes سال ضبط : 2025 سال انتشار : 2025
https://open.spotify.com/album/08rk7VxH9hTWrGrCjeDh9q
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_m3sk8kwpRVgvKh4gPvB6-14wMQ3-1k0mo
https://www.farhadmehrad.org/images/Sweet%20as%20You%20Are.jpg
SWEET AS YOU ARE سال ضبط : 1346 سال انتشار : 1404
https://music.apple.com/us/album/sweet-as-you-are/1812030030
https://open.spotify.com/album/6UIpmmTKgPp5nTcaVeKOQV
https://www.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_ngc2orvJHoPaztEkFeSQz_dmVkcO52kb0
- ۸خواب فرهاد در بیداری
۱۶ نقل‌قول
فرهاد در مصاحبه ای در پاسخ این پرسش که چگونه زبان انگلیسی را آن قدر خوب یاد گرفته توضیح می دهد آن قدر هم انگلیسی بلد نیست و نوع تلفظ و لهجه اش این تلقی را در مخاطب به وجود می آورد که خیلی خوب انگلیسی می داند و در ادامه توضیح می دهد: «چه وقتی فارسی می خونم که زبان مادری مه و چه وقتی انگلیسی می خونم... حساسیت دارم که طرفِ من فقط با یک بار گوش دادن بتونه تمام کلمات من رو بفهمه و بدونه که من چی می ،گم.» (کهندل۱۳۹۸ : ۸۳ )
«کودکانه » ، « که بیشتر با عنوان بوی عیدی» شناخته می شود ، ترانه ای است ساده و سرراست درباره ی نوروز
او با گنجاندن صدای دمی عمیق مشابه بوییدن، پیش از خواندن کلمه ی «عطر»، احترام آمیخته به لذت تجربه ی این حس را به مخاطب منتقل می .کند
پس از خواندن چندین باره ی کتاب مسخ ، اثر کافکا ، با ترجمه ی ماندنی و همیشهِخواندنی هدای ت، صادق بزرگی که ادبیات جهان مدیون اوست، این ترانه را سرودم . نام همان کتاب را بر آن نهاده و ترانه را هم به همان دو بزرگ مرد پیشکش کردم.
فرهاد از پنج مصرع این شعر استفاده کرد و خودش سه مصرع سرود تا فرم ترانه برای ملودی مطل و بش درست از .آب دربیاید
ترانه ی آغاز براساس شعر «کهن بوم وِبر » مهدی اخوان ثالث بود که اینجا با عنوانِ «تو را »دوست دارم خوانده شد ، شعری در ستایش وطن.
فرهاد « خواب در بیداری » را براساس شعری از خو ئ ان رامون خ ی م نس128 .ساخت در واقع ، او شعر خیمنس را دست مایه قرار داد و براساس آن شعر جدیدی سرود که متن ترانه ی « خواب در بیداری » است
فرهاد یکی از معدود کسانی است که سراغ شعری از کدکنی رفت و البته تغییرات زیادی در متن شعر اعمال کرد تا با ملودی مدنظرش .همگن شود در واقع ، کاری که فرهاد با «کوچ بنفشه هاً» کرد تقریبا مشابه کاری بود که با شعر خیمنس :کردِبازسرایی مناسب میزان های موسیقی ا .ی که ساخته بود
وقتی در۱۰ دی ۱۳۷۳ ، بعد از شانزده سال ، در س ینما ،سپیده روی صحنه رفت
آلبوم برف ۱۳۷۷ .در ایران منتشر شد
آلبوم با ترانه ای به همین نام آغاز می شد ، ترانه ای که براساس شعری از نیما ساخته شده بود
فرهاد امکانات اقتصادی این را نداشت که آلبوم را آن گونه که دوست داشت با ارکستر به سر انجام برساند . درنتیجه ، آندرانیک در آمریکا با استفاده از سینتی سایزر و صداهای سمپل (پیش )ساخته کار را تنظیم کرد و به سرانجام رساند.
«کتیبه» را فرهاد ، به روایت همسرش ، به این خاطر چنین نام نهاد که اولین بار شعر را بر سنگ قبر فریدون رهنما دید.
فرهاد شعر خویی را برای خواندن و آهنگ ساز ی تغییر زیادی داد ، شبیه کاری که با شعر خیمنس »در «خواب در بیداری کرده بود ، یعنی بیش از آن تغییراتی که ِدر «برف » نیما یا «کوچ بنفشه ها »ی کدکنی اعمال کرده بود. بخش عمده ی شعر را حذف کرد و در بسیاری از بخش ها دست برد .
نکته ی دیگر اینکه فرهاد هم نسخه ی فارسی و هم انگ ل یسی ترانه را با همراهی گیتار ی که خود نواخته میًخواند. در فیلم هم تقریبا همین است ، منتها ارکستر ی زهی خیلی مالیم در پس زمینه قطعه را همراهی می کند ، اما در اجرای فرهاد در آلبوم برف قطعه فقط همراهی .گیتار و آواز است
«بانوی گیسوحنایی » شعر مشهور ناظم حکمت (به ترجمه ی احمد پوری ) با صدای فرهاد بود . 157 کتاب اول ین بار در سال ۱۳۷۳ ترجمه شد ، ولی این گزیده اشعار ناظم حکمت اواخر۱۳۷۸ نظر فرهاد را جلب کرد (کهندل ، ۱۳۹۸ : ۱۸۳ ) . فرهاد شعر را کوتاه کرد و ساختار کلی آن را تغییراتی ب ن یادین داد. عبارت «بانوی گیسوحنایی » را ناظم حکمت در انتهای شعرش استفاده می کند و فرهاد این عبارت خطابی را به آغاز می آورد و توصیفات عاشقانه را در پی ا ش می نویسد و دوباره در انتها تکرار می .کند او مثل دیگر تجربه های ش نوعی بازسرایی یا ترجمه ی .آزاد انجام داده است فرهاد مت أ ثر از موسیقی تانگو برای این شعر آهنگ ساز ی کرده است . قطعه ای با فورته پیانوهای پی درپی که کوبندگی متعارف موسیقی تانگو را ندارد و حالی تغزلی پیدا کرده است . اجرای ترانه خانگی و با کیفیت ی ضعیف است
- ۹فرهاد؛ طلوع و غروب «مرد تنها» · BBC News فارسی
۶ نقل‌قول
در همان سالها در دوبله فیلم موزیکال «بانوی زیبای من»، یکی از ترانه‌های فیلم را (با عنوان «اگه یه جو شانس داشتیم») اجرا کرد، گرچه بعدها وقتی در مصاحبه‌ها از او می‌خواستند اولین آهنگی را که به فارسی خوانده نام ببرد، به این آهنگ اشاره‌ای نمی‌کرد.
منفردزاده که صدای فرهاد را در کوچینی شنیده بود به سراغ او رفت. اما فرهاد، که به گفته خودش فکر می‌کرد صدایش برای ترانه‌های فارسی مناسب نیست، قصد نداشت فارسی بخواند. نهایتا منفردزاده به او قول داد که اگر فرهاد محصول کار را دوست نداشت او نوار را کلا پاک خواهد کرد و سراغ خواننده دیگری خواهد رفت. فرهاد، ترانه «مرد تنها» را به همراه ارکستر زنده در استودیو ضبط کرد و وقتی کار تمام شد از محصول کار راضی بود.
اسنفدیار منفرزاده می‌گوید زمانی که از شهیار قنبری خواست ترانه‌ای در مورد دلگیر بودن غروب جمعه بسراید و از فرهاد خواست این ترانه را بخواند، به آنها نگفت که این آهنگ را برای سیاهکل ساخته و این موضوع فقط در ذهن او بوده است. فرهاد هم در مصاحبه‌ای تایید کرده که با اینکه با توجه به جو زمانه و گرایش‌های منفردزاده حدس‌هایی می‌زده اما هیچ وقت در این مورد صحبتی بین آنها نشده است.
اسفندیار منفردزاده روز یکشنبه ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ آهنگی ساخت روی شعر «وحدت» سیاوش کسرایی. روز ۲۵ بهمن با فرهاد آن را ضبط کرد و روز پنج‌شنبه ۲۶ بهمن، که مصادف بود با تولد پیامبر اسلام، آن را برای پخش به تلویزیون برد.
فرهاد در تابستان ۵۸ با پوران گلفام آشنا شد و در مرداد سال ۶۰ با او ازدواج کرد. در ۲۱ سالی که فرهاد با پوران گلفام زندگی کرد، مسئولیت گرفتن مجوز آلبوم‌ها و هماهنگ کردن برنامه‌هایش عمدتا با او بود.
مسئولان وزارت ارشاد برای صدور مجوز شرایطی مطرح کردند. از جمله اینکه هیچ‌گونه تبلیغی برای این کنسرت نشود، بلیت چاپی برای کنسرت صادر نشود، از کنسرت عکس یا فیلم برداشته نشود، ترانه «گنجشکک اشی‌مشی» خوانده نشود (بخاطر اینکه آخر ترانه آمده «کی می‌خوره؟ حاکم‌باشی») و اینکه کنسرت در شبی برگزار شود که مناسبت مذهبی باشد. نهایتا مجوز کنسرت برای جمعه ۹ دی ۱۳۷۳ که هم شب بعثت پیامبر اسلام بود و هم شب سال نوی مسیحیان، در سینما سپیده تهران صادر شد. بلیت‌ها که به قیمت ۲۵۰۰ تومان فروخته می‌شدند در کمتر از سه روز فروش رفتند. سرانجام فرهاد برای اولین بار در ایران بعد از انقلاب در مقابل چند صد تماشاچی که سالن سینما سپیده را پر کرده بودند، روی صحنه رفت، و البته گنجشکک اشی مشی را هم خواند.
- ۱۰زندگی‌نامه اسفندیار منفردزاده
۹ نقل‌قول
ساخت و تنظیم و ضبط موسیقی متن فیلم «رضا موتوری» (کارگردان: مسعود کیمیایی) در این فیلم برای اولین بار از «ترانه» برای موسیقی متن فیلم استفاده کرد. (ترانه‌ی «مرد تنها»: شاعر: شهیار قنبری، خواننده: فرهاد)
ساخت و تنظیم و ضبط موسیقی متن فیلم «خداحافظ رفیق» (کارگردان: امیر نادری) و ساخت و تنظیم آهنگ و ضبط ترانه‌ی «جمعه» برای موسیقی متن این فیلم (شاعر: شهیار قنبری، خواننده: فرهاد)
تنظیم موسیقی و ضبط دوباره‌ی موسیقی ترانه‌ی «جمعه» (شعر: شهیار قنبری، صدا: فرهاد) به مناسبت «جمعه ۱۷ شهریور» با نام «جمعه برای جمعه»
تنظیم موسیقی و ضبط ترانه‌ی «شبانه ۲» با صدای فرهاد در شهریور ۱۳۵۷ ممکن شد.
ساخت و تنظیم موسیقی ترانه‌ی «کودکانه» (شعر: شهیار قنبری، صدا: فرهاد) و طراحی جلد کاست آن.
ساخت و تنظیم موسیقی متن فیلم «ماهی‌ها در خاک می‌میرند» (کارگردان: فرزان دلجو و امیرمجاهد)؛ به کارگیری ترانه‌ی «سقف» برای موسیقی متن این فیلم (شعر: ایرج جنتی عطایی، صدا: فرهاد)
تنظیم دوباره‌ی موسیقی ترانه‌ی «گنجیشگک اشی‌مشی» برای اجرایی دیگر با صدای فرهاد.
ساخت و تنظیم موسیقی متن فیلم «گوزن‌ها» (کارگردان: مسعود کیمیایی)؛ به کارگیری ترانه‌ی «گنجیشگک اشی‌مشی» برای موسیقی متن این فیلم (کلام: برگرفته از مَتَل قدیمی، صدا: پری زنگنه)
ساخت و تنظیم موسیقی ترانه‌ی «وحدت» (شعر: سیاوش کسرایی، صدا: فرهاد)
- ۱۱فرهاد مهراد از «کوچینی» در تهران تا «تیه» در پاریس؛ خواننده معترضی که بعد از انقلاب ۵۷ ممنوع‌الکار شد · Voice of America
۳ نقل‌قول
بعد از درگذشت این هنرمند، تعدادی از ترانه‌های او به خصوص ترانه «کودکانه» که به «بوی عیدی» نیز معروف است و ترانه «گنجشکک اشی مشی» از صدا‌و‌سیمای جمهوری اسلامی پخش شد.
در زمستان ۱۳۵۷ ترانهٔ انقلابی «وحدت» معروف به «محمد» را خواند، ترانه‌ای با همکاری سیاوش کسرایی و اسفندیار منفردزاده که درست یک روز بعد از انقلاب در ایران، یعنی در روز ۲۳ بهمن ۵۷، در ستایش آزادی و آزادگی از تلویزیون ملّی آن روزگار پخش شد.
پوران گلفام همسر فرهاد مهراد در سال ۱۳۹۱ موزه‌ای از وسایل شخصی او را تحت عنوان «خانهٔ فرهاد» در موزه سینما واقع در باغ فردوس تهران، برپا کرد تا میزبان دوستداران این هنرمند باشد.
- ۱۲Khab Dar Bidari by Farhad Mehrad · Qobuz
یک نقل‌قول
1 To Ra Doost Daram Buy track 00:01:33 Mehdi Akhavan-Sales, Lyricist - Farhad Mehrad, Producer, Writer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 2 Khab Dar Bidari Buy track 00:06:21 Juan Ramon Jimenez, Lyricist - Farhad Mehrad, Producer, Writer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 3 Khial-e Khoshi Buy track 00:03:49 William Shakespeare , Lyricist - Farhad Mehrad, Producer, Writer, MainArtist - Hossein Elahi Ghomshei, Lyricist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 4 Gonjeshkak Buy track 00:03:42 Esfandiar Monfaredzadeh, Writer - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 5 Najva Buy track 00:03:42 Shahyar Ghanbari, Lyricist - Esfandiar Monfaredzadeh, Writer - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 6 Mard-e Tanha Buy track 00:03:17 Shahyar Ghanbari, Lyricist - Esfandiar Monfaredzadeh, Writer - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 7 Don't Let Me Be Misunderstood Buy track 00:03:03 Gloria Caldwell, Writer - BENNIE BENJAMIN, Writer - Sol Marcus, Writer - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 8 Kooch-e Banafsheha Buy track 00:06:03 Mohammad Reza Shafiei Kadkani, Lyricist - Farhad Mehrad, Producer, Writer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 9 Yesterday When I Was Young Buy track 00:03:56 Charles Aznavour, Composer, Lyricist - Herbert Kretzmer, Composer, Lyricist - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 10 Windmills of Your Mind Buy track 00:04:24 Michel Legrand, Composer - Alan Bergman, Lyricist - Marlyn Bergman, Lyricist - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 11 Unchained Melody Buy track 00:04:06 Alex North, Writer - HY ZARET, Writer - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 12 Yesterday Buy track 00:03:14 John Lennon, Writer - Paul Mccartney, Writer - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 13 Hey! That's No Way to Say Goodbye Buy track 00:02:41 Leonard Cohen, Writer - Farhad Mehrad, Producer, MainArtist 2021 Pooran Golfam 2021 Pooran Golfam 14 To Ra Doost Daram, Pt. 2 Buy track 00:01:32 Mehdi Akhavan-Sales, Writer - Farhad Mehrad, Producer, Writer, MainArtist
- ۱۳Khab Dar Bidari - Album by Farhad Mehrad - Apple Music · Apple Music
۳ نقل‌قول
Khab Dar Bidari - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
https://is1-ssl.mzstatic.com/image/thumb/Music211/v4/71/4a/74/714a7473-a7a5-f0b5-6a2b-7a81bc0ca7bd/197188076986_cover.jpg/632x632bb.webp
Khab Dar Bidari - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۱۴Listen to Khab Dar Bidari - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Khab Dar Bidari - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۱۵
- ۱۶Barf - Album by Farhad Mehrad - Apple Music · Apple Music
۳ نقل‌قول
Barf - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
https://is1-ssl.mzstatic.com/image/thumb/Music221/v4/92/fc/17/92fc175a-fa57-ece5-65f0-43c4aef6731e/197188097400_cover.jpg/632x632bb.webp
Barf - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۱۷Listen to Barf - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Barf - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۱۸
- ۱۹Live in Vienna, 1993 - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
یک نقل‌قول
Live in Vienna, 1993 - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۲۰Listen to Live in Vienna, 1993 - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Live in Vienna, 1993 - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۲۱
- ۲۲Mard-E Tanha - Album by Farhad Mehrad - Apple Music · Apple Music
۳ نقل‌قول
Mard-E Tanha - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
https://is1-ssl.mzstatic.com/image/thumb/Music221/v4/5c/19/73/5c19737b-bd05-9eb5-ea12-40491fed473c/197188092450_cover.jpg/632x632bb.webp
Mard-E Tanha - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۲۳Listen to Mard-E Tanha - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Mard-E Tanha - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۲۴
- ۲۵Live In Tehran, 1998 - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
یک نقل‌قول
Live In Tehran, 1998 - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۲۶Listen to Live In Tehran, 1998 - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Live In Tehran, 1998 - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۲۷
- ۲۸Farhad in Black Cats: Studio B Show - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
یک نقل‌قول
Farhad in Black Cats: Studio B Show - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۲۹Listen to Farhad in Black Cats: Studio B Show - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Farhad in Black Cats: Studio B Show - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۳۰Farhad in Black Cats: Studio B Show - YouTube · YouTube
یک نقل‌قول
Farhad in Black Cats: Studio B Show - YouTube
- ۳۱Echoes of My Mind - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
یک نقل‌قول
Echoes of My Mind - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۳۲Listen to Echoes of My Mind - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Echoes of My Mind - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۳۳
- ۳۴The Covers Collection III: Studio Sketches - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
یک نقل‌قول
The Covers Collection III: Studio Sketches - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۳۵Listen to The Covers Collection III: Studio Sketches - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to The Covers Collection III: Studio Sketches - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۳۶The Covers Collection III: Studio Sketches - YouTube · YouTube
یک نقل‌قول
The Covers Collection III: Studio Sketches - YouTube
- ۳۷The Covers Collection II: Whispers at Home - Album by Farhad Mehrad - Apple Music · Apple Music
یک نقل‌قول
The Covers Collection II: Whispers at Home - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۳۸Listen to The Covers Collection II: Whispers at Home - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to The Covers Collection II: Whispers at Home - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۳۹The Covers Collection II: Whispers at Home - YouTube · YouTube
یک نقل‌قول
The Covers Collection II: Whispers at Home - YouTube
- ۴۰Listen to The Covers Collection I: Youth Echoes - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to The Covers Collection I: Youth Echoes - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۴۱The Covers Collection I: Youth Echoes - YouTube · YouTube
یک نقل‌قول
The Covers Collection I: Youth Echoes - YouTube
- ۴۲Sweet as You Are - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
یک نقل‌قول
Sweet as You Are - Album by Farhad Mehrad - Apple Music
- ۴۳Listen to Sweet as You Are - Album by Farhad Mehrad | Spotify · Spotify
یک نقل‌قول
Listen to Sweet as You Are - Album by Farhad Mehrad | Spotify
- ۴۴